(Av Tutkusu Dergisinin 109. Sayısında Yayınlanan Makaledir) 

Mustafa KANTARLI
Orman Yüksek Mühendisi

Av ve yaban hayatı yönetiminde doğru kararlar alabilmek için yaban hayvanı populasyonlarının birey sayısı, bunların yaş ve cinsiyet durumları, doğan yavruların yaşama oranları gibi populasyon strüktürü ve dinamiğine ilişkin temel bilgilere gerek duyulmaktadır.

Bu bilgilerin elde edilmesi etüt-envanter çalışmaları ile gerçekleştirilmektedir. Envanter genel anlamda mevcudun belirlenmesi olup, yönetimin planlanmasında ve ona işlevsellik kazandırmada temel ve belirleyici bir unsurdur. Envanteri eksik veya yapılmamış bir planlamanın başarıya ulaşması mümkün değildir. Günümüzde sürdürülebilir doğal kaynak yönetimi kavramının ön plana çıkmasıyla etüt-envanter çalışmalarının önemi daha belirgin bir şekilde hissedilmiştir.  

4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununda tanımlanan yaban hayvanlarının ülke genelinde etüt ve envanterlerinin yapılması sorumluluğu ve yetkisi Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne (DKMPG) verilmiştir. DKMPG etüt-envanter çalışmalarına büyük önem vermektedir. Bu kapsamda, ülke genelinde yaban hayvanlarının varlık-yokluk kriterlerine göre genel durum tespiti yapılmıştır. Bu çalışma öncelikle nesilleri tehdit ve tehlike altında olan türlerin belirlenerek listelerinin oluşturulması, kaçak avcılığın boyutlarının belirlenmesi ve populasyon bazında yapılacak envanter çalışmalarına alt yapı oluşturulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bilgiler ve yaban hayvanlarının ülke genelinde dağılımını gösteren harita www.milliparklar.gov.tr internet sitesinde erişilebilir.

Çalışmalarımız türlere ve bulundukları habitatlara uygun envanter teknikleriyle öncelikle Örnek Avlaklar ve Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları gibi avlanma planları çerçevesinde av turizmi kapsamında av yaptırılan sahalarda büyük bir titizlikle sürdürülmektedir. Kırsal kalkınmaya katkı amacıyla envanter çalışmalarında öncelik Kızıl Geyik, Karaca, Alageyik, Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, Yaban Keçisi, Anadolu Yaban Koyunu, Ceylan ve Yaban Domuzu gibi av turizmi potansiyeli olan büyük memeli av hayvanlarına verilmiştir. Av turizminden elde edilen gelirler sahalardaki yaban hayatı kaynaklarının korunması karşılığında köy tüzel kişiliklerine verilmektedir. Ayrıca, envanter çalışmalarına belirli bir ücret karşılığında tecrübeli avcı ve köylüler de yerel rehberler olarak dahil edilmekte ve olumlu katkılar sağlanmaktadırlar. Bu uygulama ile yaban hayatı kaynaklarımızdan faydalanmaya avcılarımızın ve yerel halkın katılımının sağlanması ile kırsal kalkınmaya katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Belirli aralıklarla tekrar edilen envanter çalışmalarıyla sürekli güncellenen veritabanları Türkiye’nin yaban hayatı varlığına ve dağılımına dair son derece sağlıklı ve aydınlatıcı bir bakış getirecektir.

BÜYÜK MEMELİ AV HAYVANLARININ SAYIM TEKNİKLERİ

Yaban hayvanları için envanter yöntemi seçimine türlerin biyolojisi ve ekolojisi, yaşam alanı özellikleri, sahanın vejetasyonu, arazi yapısı, mevcut ekipman gibi bilgiler göz önünde bulundurularak karar verilmektedir. Literatürde büyük memeli av hayvanlarının sayımlarında kullanılan teknikler özet olarak Tablo 1’de gösterilmektedir. Tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, bu teknikler hayvanın doğrudan gözlenmesi veya dolaylı olarak dışkı, iz, vs. gibi hayvanın bırakmış olduğu işaretler vasıtasıyla belirlenmesi, sahadaki hayvanların tamamının (total) veya sadece bir kısmının (örnekleme metotları) gözlenmesi, tekniğin uygulanmasının yerden veya havadan yapılması ve tekniğin uygulanmasında kullanılan ekipmanlar göz önünde bulundurularak isimlendirilir. Örneğin, belirli bir sahada yaşayan yaban keçilerinin geçiş yollarının tespit edilerek, bu yollar üzerindeki belirli noktalara yerleştirilen gözlemciler ile populasyondaki fertlerin tamamının doğrudan gözlenerek sayılması “Yerden Doğrudan Gözlem Metodu ile Total Sayım Tekniği” şeklinde adlandırılır. 

Tablo 1: Yaban Hayatı Envanter Teknikleri: 

 

Doğrudan Sayım Teknikleri populasyonun tamamına ait bireyleri veya örnekleme yapılıyorsa bir kısmına ait fertleri doğrudan gözleyerek yapılan sayımlardır. Doğrudan sayım tekniklerinde hareket noktası uzaktan da olsa hayvanın kendisinin görülmesidir. Uçak, helikopter gibi vasıtalar ve termal fotoğraf gibi tekniklerin kullanılarak populasyondaki bireylerin uzaktan görülmesi veya tespit edilmesi de doğrudan sayım tekniklerine girer. Total Sayımlar belirli bir alanda yaşayan bir populasyonun tamamını bir seferde sayabilme amacına yöneliktir. Yani tek bir sayım operasyonu ile populasyon büyüklüğü tespit edilmeye çalışılır. Sayım ekibi araziyi yürüyerek veya belirli bir noktada bekleyerek gözleyeceği gibi (Yerden Sayım), uçak veya helikopterle havadan da tarayabilir (Havadan Sayım). Açık alanda yaşayan büyük memeli hayvanlar havadan başarılı bir şekilde sayılabilmektedir. Ormanlarla kaplı sahalarda bu konularda başarı sağlanamamaktadır. Ayrıca, büyük memeli türlerin envanterinde havadan alınan ve vücut ısıları vasıtasıyla hayvanların yerini ve sayısını tespit eden kızılötesi filimler kullanılmakta ve sağlıklı sonuçlar alınabilmektedir. Uzaktan algılamada en büyük sıkıntı kızılötesi ışınların ormanın tepe çatısı altına nüfuz edememesidir. Daha fazla emek ve zamana ihtiyaç duyulması nedeniyle, birçok durumda total sayım gibi sahanın tamamını kapsayacak bir sayım tekniğinin uygulanması mümkün olmamakta veya çeşitli sebeplerle tercih edilmemektedir. Bu gibi durumlarda sayım işinin pratik ve kolayca yapılabilmesi, mümkün olan en az sayıda eleman tarafından en kısa sürede tamamlanması için Örnekleme Metotları kullanılmaktadır. Örnekleme Metotlarında sahadan belirli büyüklüklerde seçilmiş Örnek Alanlarda sayım yapılarak elde edilen veriler sahanın tamamına enterpole edilir. Örnekleme Metotlarının kullanıldığı çalışmalardan doğru ve güvenilir sonuçlar elde edilmesi istatistik metotlarının doğru olarak kullanılmasına bağlıdır.

Büyük memeli yaban hayvanı türlerinin doğrudan sayım teknikleri ile envanterlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için bu hayvanların dolaşma, geceleme, beslenme, su içme yerleri vb. günlük aktivitelerinin zaman ve mekanları tespit edilmiş olmalı veya doğru bir şekilde tahmin edilebilmelidir. Bu bilgiler ışığında gözlem noktaları ve gözlem zamanı isabetle seçilebilmekte ve envanter çalışmalarından sağlıklı sonuçlar alınabilmektedir. Bütün bu şartlar sağlandıktan sonra dahi doğrudan gözlem çalışmasından sağlıklı sonuçlar almak için profesyonel tecrübe ve sabır isteyen uzun süreli bekleme ve izlemeler yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, büyük memeli yaban hayvanı türlerinin envanteri için Dolaylı Gözlem Teknikleri geliştirilmiştir. Dolaylı gözlem tekniklerinde ayak izi, dışkı, ağaç kabuklarının soyulması, yiyecek artıkları, eşinme yeri ve ses gibi belirtilerin örnekleme teknikleri kullanılarak incelenmesi suretiyle doğrudan sayım tekniklerine kıyasla daha az emek ve zaman harcayarak envanter verileri elde etmek mümkündür. Ancak iz, dışkı vb. belirtilerin sıklığı ile populasyonun gerçek büyüklüğü arasındaki oran ve ilişkiyi iyi bilmek gereklidir. Dolaylı gözlem tekniklerinin sağlıklı bir şekilde uygulanabilmesi için uzun süreli AR-GE çalışmaları sonucu geliştirilmiş endekslere ihtiyaç duyulmaktadır.

DKMPG literatürde yer alan envanter tekniklerinde bazı değişiklikler yaparak büyük memeli av hayvanlarının sayımı için ülkemiz koşullarına uygun teknikler geliştirmiştir. Bu teknikler “Yerden Doğrudan Gözlem Metodu ile Total Sayım” ve “Örnek Alanlarda Sürek-Bek Metodu ile Doğrudan Sayım” olarak isimlendirilmiştir. Yerden Doğrudan Gözlem Metodu ile Total Sayım’dan bu yazımızda kısaca Gözlek Metodu, Örnek Alanlarda Sürek-Bek Metodu ile Doğrudan Sayım’dan da Sürek-Bek Metodu olarak söz edilecektir.

Gözlek Metodu, geniş görüş mesafesi sağlayan nispeten açık arazide yaşayan günlük belirli aktivite merkezlerine sahip Yaban Keçisi, Yaban Koyunu, Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, Ceylan gibi türlerin envanteri için kullanılmaktadır. Uzak mesafelerin gözlenebileceği, orman içi açıklık ve otlakların bol miktarda olduğu sahalarda Kızıl Geyik, Ala Geyik, Karaca türlerimiz için de sağlıklı bir şekilde kullanılabilen bu metot hayvanların günlük aktivitelerini gerçekleştirdiği sahaların tespit edilmesi ve bu sahalarda belirli noktalarda (Gözlekler) bekleyen gözlemcilerin populasyondaki fertleri saymaları şeklinde uygulanır (Şekil 1).

 
-Şekil 1: Gözleklerin Numaralandırılması ve Görüş Yönlerinin Haritaya İşlenmesi

Bu kapsamda, sayımı yapılacak alanın 1/25.000 ölçekli, mümkünse tesviye eğrileri seyreltilmiş ve gereksiz detayları atılmış topoğrafik haritası temin edilir. Sahayı iyi tanıyan ve hayvanların barındıkları yerleri bilen tecrübeli avcılar tespit edilir. Bu rehberlerle saha hakim bir noktadan (genellikle Orman Yangın Kuleleri) incelenerek Şekil 1’de gösterildiği gibi hayvanların bulunduğu muhtemel sahalar, bu sahaların gözlenebileceği noktalar (Gözlekler) ve görüş istikametleri haritaya işlenir. Haritada belirtilen tepe ve dere isimleri rehberlere teyit ettirilir, isim uyuşmazlığı olması durumunda rehberlerin verdiği isimler de haritaya işlenir.

Gözlek Metodunda her Gözleğe iki kişilik bir sayım ekibi görevlendirilir. Bir Gözlekten gözlenebilecek saha en iyi arazi koşullarında dahi 400 hektardan daha büyük alınmamalıdır. Arazinin topografyası ve gözlenebilirlik durumuna göre en az 10 ve en fazla 15 Gözlekten bir günde 3500-4000 hektarlık bir alanın sayılabileceği DKMPG’nin yapmış olduğu çalışmalardan tecrübe edilmiştir. Envanter yapılacak sahanın daha büyük olması durumunda saha bir günde sayım yapılabilecek mümkünse doğal hatlarla ayrılmış 3500-4000 hektarlık ünitelere (bölmelere) bölünür. Her üniteyi bir günde saymak suretiyle sayım işlemi birden fazla günde de yapılabilir. Burada esas olan mükerrer sayım yapmadan sahadaki hayvanların tümünün sayılmasıdır. Bu nedenle, sahanın tamamının sayım işlemi birden fazla günde yapılacak ise günler arasında hiç ara vermeden sayım işlemi devam etmeli ve bitirilmelidir. Sayımda uygulanacak ilke ve prensipler detaylı olarak ekiplere açıklanır ve envanter karnelerinin ekiplere dağıtılması sağlanır. Envanter karneleri çalışma ünitesinin yeri, türe özgü demografik (yaş, eşey, sayı,v.s.) veriler ile habitat özelliklerini içermektedir. Her Gözlek için bir adet envanter karnesi düzenlenir. Gözlem sonunda ekiplerden envanter karneleri toplanarak envanter raporu hazırlanır.

Büyük memeli hayvanların sayımı için en uygun zaman “kızışma = katım = çiftleşme” dönemidir. Bu hayvanların avlanmaları da en kolay şekilde katım döneminde yapılır. Bu dönemde hayvanların dikkatleri çiftleşme üzerine yöneldiğinden etraflarına olan ilgileri azalır ve daha kolay gözlenirler. Yaban keçilerinde diğer zamanlarda gözlenmesi zor olan av turizmi açısından çok değerli trofelere sahip yaşlı tekeler katım döneminde ortaya çıkarlar ve kolaylıkla sayılabilirler. Yaban Keçisi ve Çengelboynuzlu Dağ Keçisinde sayım çalışmaları için en uygun zaman Ekim-Aralık, Geyik ve Alageyik için Eylül-Ekim, Yaban Koyunu için ise Aralık dönemidir. Sayım için görüşün açık olduğu sisli olmayan rüzgarsız günler tercih edilir. Gözlem için günün en uygun zamanı hayvanların hareket halinde olduğu ve günlük faaliyetlerini gerçekleştirdiği saatlerdir. Gözlek yeri olarak görüş şartları iyi, araziye hakim ve hayvanların gözlemciyi fark edemeyeceği ve kokusunu alamayacağı sırt, tepe gibi yüksek yerler tecrübeli avcı ve köylülerin de görüşleri alınarak belirlenir.

Sürek-Bek metodu, Karaca, Kızıl Geyik, Alageyik, yaban domuzu gibi genellikle uzak görüş olanağı kısıtlı olan kapalı ormanlık sahaları tercih eden hayvanlar için kullanılmaktadır. Sürek-Bek sayımında sayım ekibinden Bekçi olarak görev yapacaklar belli aralıklarla yan yana dizilerek hayvanların muhtemel kaçış yollarında bekletilir. Bekçilerin görevlendirileceği noktalar orman yolu, yangın şeridi gibi uzak görüş sağlayan açıklıkların kenar kesimlerinden seçilmelidir. Süreği yapacak ekipse (Sürekçiler) belirli bir mesafeden sesler çıkararak (teneke, haykırış, silah v.b.) hayvanları sayımı yapacak olan sayım ekibinin üzerine doğru sürerler. Sürek sırasında sürekçilerden geri kaçan hayvanlar sürekçiler tarafından sayılır. Geri istikamete doğru kaçan hayvanların mükerrer sayımının önlenmesi için sürek yapan kişiler sadece sol veya sağ tarafından kaçan hayvanları saymalıdır. Bu metot da, örnek alanlar yaklaşık olarak 80 - 100 hektar büyüklüğünde (Orman Amenajman Planlarında “Bölme” tabir edilen ve birbirlerinden yol veya doğal hatlarla ayrılmış arazi parçaları) seçildiğinden sağlıklı bir sayım yapılabilmesi amacıyla envanter sahasındaki vejetasyonun kapalılık durumuna göre en az 20 ve en fazla 30 kişiden oluşan bir ekip ile çalışılması yapılan uygulamalar sonucu tecrübe edilmiştir. Metodun uygulanmasında sürek işlemi bu grubun 10-15 kişisi tarafından yapılmakta, diğer 10-15 kişi de yaban hayvanlarının muhtemel kaçış alanlarında bekletilerek sayım işlemini gerçekleştirmektedir.

 
-Şekil 2: 400 Hektarlık Deneme Alanları (Kareler) İle Deneme Alanları İçerisinden Seçilen 80-100 Hektarlık Örnek Alanlar (Elipsler) ve Hayvanların Sürüleceği İstikametlerin Harita Üzerine İşaretlenmesi

Sürek-bek metodu ile sayımı yapılacak alanın 1/25.000 ölçekli, mümkünse tesviye eğrileri seyreltilmiş ve gereksiz detayları atılmış topografik haritası temin edilir. Envanteri yapılacak saha içerisinden yerleşim yerleri, göl, gölet gibi su yüzeyleri v.b. Şekil 2’de küçük karelerle taranmış saha ayrılır. Envanteri yapılacak saha harita üzerinde Şekil 2’de gösterildiği gibi 400 hektarlık Deneme Alanlarına (Kare şeklinde gösterilen sahalar) bölünerek her kareye bir numara verilir. Saha yöreden temin edilecek tecrübeli bir avcı ile gezilerek harita üzerinde işaretlenmiş olan 400 hektarlık Deneme Alanları içerisinden sürek yapmaya uygun yerler (Şekil 2’de karelerin içerisinde Elips şeklinde gösterilen yaklaşık 80-100 hektarlık Örnek Alanlar) ve süreğin yapılacağı istikamet belirlenir. Bu işlem için 400 hektarlık Deneme Alanı belirli bir noktadan gözlenerek hayvanların muhtemelen saklanabileceği vejetasyonla kaplı sahalardan Sürek-Bek yapılacak Örnek Alanlar belirlenir. DKMPG’nin yapmış olduğu çalışmalar yoğun vejetasyonla kaplı yürüme zorluğu olan engebeli arazilerde bir günde 2, seyrek vejetasyonla kaplı yürümenin nispeten kolay olduğu sahalarda ise 4 Örnek Alanda sayım yapılabileceğini göstermektedir.

Sürek-Bek Metodu ile sayımı yapılan sahada hayvanların sürek yapılan bir Deneme Alanından bu Deneme Alanına bitişik olan diğer bir Deneme Alanına geçerek mükerrer sayıma sebep olmamasına dikkat edilir. Bu nedenle, birbirine bitişik olan 400 hektarlık Deneme Alanlarında aynı gün sayım yapılmaz. Örneğin Şekil 2’de gösterilen 3500 hektarlık sahada yapılacak sayım çalışmasının ilk günü 1, 6 ve 7, ikinci gün 2, 4 ve 8, üçüncü gün ise 3, 5 ve 9 numaralı Deneme Alanlarına girilerek Deneme Alanları içerisinden seçilen Örnek Alanlarda sayım işlemi gerçekleştirilir. Sayım işlemi sayım yapılan günler arasında hiç ara vermeden devam etmeli ve bitirilmelidir. Sürek-Bek metodu ile yapılan sayımlarda envanter karneleri her Örnek Alanda yapılan sürek işleminden sonra toplanır. Sahanın tamamının sayımı bitince bu karnelere istinaden envanter verilerinin dökümü yapılır. Sürek-Bek sayımı yapılan toplam 900 hektarlık 9 adet Örnek Alanda (Şekil 2) toplam 23 adet Karaca sayımının yapıldığını varsayarsak 3500 hektarlık bir sahada 89 adet Karaca olacağı enterpolasyon yapılarak bulunur. Sayım sırasında görülen bireyler envanter karnelerine erkek, dişi ve yavru ayrımı yapılarak işlenir ve yukarıda yapılan enterpolasyon işlemi hem populasyonun tamamı hem de dişi, erkek ve yavru bireyler için ayrı ayrı yapılır.

AVCILAR ENVANTER İHALELERİNE KATILABİLİR Mİ? 

Tecrübeli avcılar 2000 yılından beri envanter çalışmalarına yerel rehberler olarak dahil edilmekte ve kendilerine belirli bir ücret ödenmektedir. Avcıların yaban hayatı yönetimine daha etkin bir şekilde katılımlarının sağlanması amacıyla envanter çalışmalarında avcı derneklerinden hizmet satın alınması yoluna gidilmesi için gerekli çalışmalar tamamlanarak İl Çevre ve Orman Müdürlüklerine ihale şartnamelerinde yer alması gereken hususlar konusunda bilgi verilmiştir. 2007 yılından itibaren İl Çevre ve Orman Müdürlükleri envanter çalışmalarını avcı derneklerinden hizmet satın almak suretiyle de yaptırabileceklerdir. Envanter ihalelerine katılacak yüklenicilerden çalıştıracağı kişileri öncelikle envanter sahasının içindeki veya yakınındaki köylerden temin etmesi istenmektedir. Yüklenicinin, fakültelerin orman mühendisliği, orman endüstri mühendisliği, zooloji ve biyoloji bölümü ile av-yaban hayatı konusunda eğitim veren meslek yüksek okullarından mezun olmuş ve yaban hayatı yönetimi veya yaban hayatı envanter çalışmaları konusunda DKMPG’ce verilen kurslara katılarak sertifika almış veya mülga Milli Parklar ve Av Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüklerinin av ve yaban hayatı ile ilgili merkez veya taşra birimlerinde en az 2 (iki) yıl süreyle çalışmış olduğunu belgelemesi veya yukarıda belirtilen şartlara sahip bir kişi istihdam etmesi istenmektedir.

ÜLKEMİZDEKİ BÜYÜK MEMELİ AV HAYVANI POPULASYONLARININ AKTÜEL DURUMU VE AVTURİZMİ GELİRLERİ 

Ülkemizindeki büyük memeli yaban hayvanlarının envanterlerinin hızlı bir şekilde yapılması amacıyla DKMPG merkezinde çalışmalar 2000 yılında başlatılmış ve hızlı bir şekilde sürdürülmektedir. 2000 yılından 2005 yılı sonuna kadar olan sürede yapılan envanter çalışmaları Tablo 2’de verilmektedir. Tablo 2’de görüldüğü üzere, 6 yıllık bir sürede toplam 264 adet envanter çalışması ile toplam 3 637 862 hektarlık bir sahanın envanteri yapılmıştır. Bu çalışmalara istinaden ülkemizde yaklaşık olarak 6000 - 7000 Kızıl Geyik, 15 000 – 20 000 Karaca, 100 - 150 Alageyik, 4000 - 5000 Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, 25 000 – 30 000 Yaban Keçisi, 1500 - 2000 Anadolu Yaban Koyunu, 2500 - 3000 Ceylan ve 250 000 – 300 000 yaban domuzu yaşadığı tahmin edilmektedir. 2005 yılı itibariyle ülke genelinde 15 adet Kızıl Geyik, 3 adet Karaca, 8 adet Çengelboynuzlu Dağ Keçisi, 117 adet Yaban Keçisi ve 1208 adet Yaban Domuzu av turizmi kapsamında avlattırılarak toplam 1 277 089 YTL gelir elde edilmiştir. Bu gelirin 232 060 YTL’lik bölümü bu hayvanların avlattırıldığı yörelerdeki Köy Tüzel Kişiliklerine aktarılmıştır.

Tablo 2 : 2000 – 2005 Dönemi Envanter Çalışmaları 

ÜLKEMİZDEKİ BÜYÜK MEMELİ AV HAYVANI POPULASYONLARININ OPTİMUM DURUMA GETİRİLMESİ VE AVTURİZMİ POTANSİYELİ

Ülkemizde av turizmi potansiyeline sahip büyük memeli av hayvanlarımızın yaşamasına elverişli yaklaşık olarak Kızıl Geyik için 2.5, Karaca için 7.5, Alageyik için 2.5, Çengelboynuzlu Dağ Keçisi için 1.5, Yaban Keçisi için 3.5, Anadolu Yaban Koyunu için 0.5, Ceylan için 1, Yaban Domuzu için ise 15 milyon hektarlık bir saha söz konusudur. Diğer ülkelerdeki büyük memeli av hayvanlarının populasyon yoğunlukları ve habitatların taşıma kapasiteleri göz önüne alınarak yapılan karşılaştırmalar, ülkemizdeki büyük memeli av hayvanı sayılarının olması gerekenin çok altında olduğunu göstermektedir. Büyük memeli av hayvanlarımız için hedeflediğimiz optimum populasyon yoğunlukları ve hedeflenen yoğunluklara ulaşıldığı takdirde ülkemizin barındıracağı büyük memeli av hayvanı sayısı Tablo 3’de verilmektedir. Tablo 3’ün incelenmesinden anlaşılacağı üzere ülkemizin barındırabileceği büyük memeli av hayvanı sayısı 1 750 000 civarında olması gerekirken bu sayı şu anda 300 000 - 350 000 civarındadır. Diğer bir değişle, ülkemiz yaban hayatı kaynaklarından yeterince faydalanamamaktadır.

Ormanlarımız büyük memeli av hayvanlarımız için en güvenli ve verimli yaşam ortamlarıdır. Son derece değerli trofelere sahip büyük memeli av hayvanlarının avcılığı ülkemizde ve Dünyada önemi gittikçe artan bir etkinlik durumundadır. Çok sayıda avcı derneği, av ve kamp malzemesi ticareti ile uğraşanlar, av turizmi firmaları ve avlanma yörelerinde yaşayan köylüler bu sektörün ilgi grupları arasında yer almaktadır. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün son yıllarda yaban hayatı kaynaklarımızın envanteri ve bu kaynakların kırsal kalkınma adına av turizmi kapsamında değerlendirilmesi konularındaki yetersizlikleri gidermeye yönelik ciddi çalışmaları başlattığı görülmektedir. Büyük memeli av hayvanlarının populasyonlarının geliştirilmesi amacıyla Kızıl Geyik için 16 adet toplam 193 985 ha., Yaban Keçisi için 22 adet toplam 350 543 ha., Karaca için 12 adet 124 104 ha., Kızıl Geyik için 16 adet toplam 193 985 ha., Yaban Koyunu için 2 adet toplam 77 581 ha., Ceylan için 1 adet 28 480 ha. Alageyik için 1 adet 28 972 ha. ve Çengelboynuzlu Dağ Keçisi için 4 adet toplam 182 709 hektar Yaban Hayatı Geliştirme Sahası tesis edilmiştir. DKMPG’nin avcı dernekleri ile yürütmekte olduğu avcı eğitimi ve koruma çalışmaları başarılı katılımcı çalışmalar için örnek teşkil edecek düzeydedir. Fahri Av Müfettişliği uygulaması, Köy Tüzel Kişilikleri ve Belde Belediyeleri Eliyle Koruma Modeli katılımcı, başarılı ve etkin koruma anlayışının diğer örnekleridir.

Ülkemizdeki büyük memeli av kaynakları potansiyelimizin değerlendirilmesi halinde gerek ülke ekonomisine gerekse yerel köylülere önemli bir gelir kaynağı yaratılabilecektir. Ülkemizin sahip olduğu yaban hayatı kaynakları potansiyelinin etkin bir şekilde kullanılması ve yaban hayatı kaynaklarından beklenen faydaların sağlanması av ve yaban hayatı kaynaklarımızın katılımcı bir anlayışla etkin bir şekilde korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir yönetimi ile mümkün olacaktır.

Tablo 3: Ülkemizdeki Büyük Memeli Av Hayvanı Populasyonlarının Aktüel ve Optimum Durumları